İkamet izni için sağlık sigortası neden isteniyor?
Antalya'da ikamet izni başvurusu yapan ya da iznini uzatan yabancıların hemen hepsi, başvuru dosyasına bir sağlık sigortası poliçesi ekler. Bu belge keyfî bir uygulama değildir; dayanağı 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ve uygulama yönetmeliğidir.
Kanun, aile ikamet izninde destekleyicinin tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış olmasını (m.35/1-b), uzun dönem ikamet izninde ise geçerli sağlık sigortasına sahip olunmasını (m.43/1-ç) açıkça arar. Vize bakımından da kalacağı süreyi kapsayan geçerli sağlık sigortası bulunmayanlara vize verilmez (m.15/1-e).
Uygulama Yönetmeliği'nin 22. maddesinin on üçüncü fıkrası bu şartı tüm ikamet izni türleri için genel kural hâline getirir: başvuru sahibinden, talep ettiği ikamet süresini kapsayan geçerli bir sağlık sigortası istenir. Genel sağlık sigortası kapsamında olanlar bu şartı karşılamış sayılır. On dördüncü fıkraya göre genel sağlık sigortası kapsamında olmayanlardan, bir yıl ve üzeri taleplerde, yıl sonunda yenilenmek üzere bir yıllık özel sağlık sigortası aranır.
Piyasada "yabancı sağlık sigortası" ya da "ikamet sigortası" adıyla satılan ürünler, bu şartı karşılamak için tasarlanmış özel sağlık sigortası poliçeleridir. İkamet izni türleri ve başvuru adımları için ikamet izni türleri yazımıza, alandaki çalışmalarımız için yabancılar hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Poliçede aranan asgari içerik: 2016/16 sayılı Genelge
Bir poliçenin ikamet başvurusunda kabul edilebilmesi için Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) Vize ve İkamet İzni Taleplerinde Yaptırılacak Sağlık Sigortalarına İlişkin Genelgesinde (2016/16) belirlenen asgari teminat yapısını taşıması gerekir. Asgari limitler en son 2024/34 sayılı değişiklik genelgesiyle güncellendi ve 1 Nisan 2025'ten itibaren uygulanıyor.
Güncel yapıya göre ayakta tedavi için yıllık asgari limit 15.000 TL'dir; anlaşmalı kuruluşlarda sigortalı katılım payı yüzde 20, anlaşmasız kuruluşlarda yüzde 40'tır. Yatarak tedavi anlaşmalı kuruluşlarda limitsiz ve katılım payı sıfırdır; anlaşmasız kuruluşlarda 150.000 TL limit ve yüzde 20 katılım payı, genelgenin ekinde sayılan kamu sağlık kuruluşlarında ise 250.000 TL limit ve sıfır katılım payı uygulanır. Ani rahatsızlık ve hastalıklara ilişkin sağlık hizmetleri teminat dışında bırakılamaz.
Genelgenin 2. maddesi, poliçede şu ibarenin yer almasını zorunlu kılar: "İşbu poliçe 10/05/2016 tarih ve 16 sayılı Vize ve İkamet İzni Taleplerinde Yaptırılacak Sağlık Sigortalarına İlişkin Genelge'de belirlenen asgari teminat yapısını kapsamaktadır." Bu ibare yoksa poliçe, teminatları yeterli olsa bile başvuruda sorun çıkarabilir.
Üç kural daha önemlidir. Poliçe, Türkiye'de ilgili branşta faaliyet izni bulunan bir sigorta şirketince düzenlenmelidir; yurt dışından yapılan ikamet başvurularında yabancı şirket poliçesi, asgari teminatları Türkiye'de sağlaması şartıyla kabul edilir (m.4). Poliçeler çevrimiçi ve eş zamanlı olarak düzenlenir ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden Göç İdaresi tarafından doğrulanabilir (m.10-12). Primler 2024/34 sayılı değişiklikten sonra peşin ödenir.
1 Ocak 2026'da ne değişti?
Bu asgari yapı değişmedi. Değişen, poliçenin tabi olduğu genel çerçevedir. SEDDK, Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği'ni kapsamlı biçimde yeniden yazdı; değişiklik 20 Ekim 2025 tarihli ve 33053 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Aynı gün yürürlüğe giren 2025/28 sayılı Uygulama Genelgesi de kuralların nasıl işletileceğini belirledi.
Yönetmeliğin kapsam maddesi, yalnızca seyahat sağlık sigortalarını ve hastalık sigortalarını dışarıda bırakır. İkamet izni için yaptırılan poliçeler birer özel sağlık sigortası sözleşmesi olduğundan, yeni kurallar bu poliçeler için de geçerlidir. Tek önemli istisna ömür boyu yenileme garantisine ilişkindir ve aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
Yabancı sigortalılar için pratik sonuç doğuran dört başlık öne çıkıyor: bekleme süreleri, yenilemede kazanılmış hakların korunması, şirket değiştirirken bilgilerin Merkez üzerinden aktarılması ve bilgilendirme yükümlülükleri.
Bekleme süresi: en fazla altı ay ve yalnızca ilk poliçede
Bekleme süresi, poliçede açıkça belirtilen rahatsızlıkların teminat kapsamına girmesi için geçmesi gereken süredir. İkamet poliçelerinde uzun yıllar yatarak tedavi için dokuz aya varan bekleme süreleri uygulandı; bu, bir yıllık poliçenin önemli bölümünde teminatın fiilen devre dışı kalması anlamına geliyordu.
Yeni Yönetmeliğin 6. maddesi ve 2025/28 sayılı Genelge'nin 7. maddesi bu alanı sınırlıyor: doğum teminatı dışındaki teminatlarda bekleme süresi en fazla altı ay olabilir; doğum teminatında üst sınır on iki aydır. Belirlenen süreler ve bekleme süresine tabi rahatsızlıklar sözleşmede açıkça yazılmak zorundadır.
Daha önemlisi, bekleme süresi yalnızca ilk sigorta döneminde uygulanabilir. Aynı planla yenilenen poliçelerde izleyen dönemlerde yeniden bekleme süresi işlemez. Genelge'ye göre aynı şirkette yenilenen poliçede bekleme süresi uygulanması mümkün değildir; yalnızca plan değişikliğiyle yeni bir teminat eklenirse, o teminatla sınırlı olarak bekleme süresi öngörülebilir.
Her yıl ikamet iznini uzatan ve poliçesini yenileyen bir yabancı için bu, ikinci yıldan itibaren tam teminatla sigortalı olmak demektir.
Şirket değiştirince bekleme süresi baştan başlamıyor
Antalya'da birçok yabancı, yenileme döneminde daha uygun primli bir şirkete geçer. Eski düzende bu geçiş, bekleme sürelerinin sıfırdan başlaması riskini taşıyordu. Yönetmeliğe eklenen 9/A maddesi "geçiş işlemi"ni düzenledi: sigortalının kazandığı hak ve yükümlülüklerin başka bir şirkete taşınması ve sözleşmenin orada devam etmesi talep edilebilir. Geçiş, yeni şirketin koşulları çerçevesinde ve kabulüyle gerçekleşir.
Bekleme süresi bakımından kural açıktır: önceki şirkette tamamlanmış bekleme süreleri için yeni şirket bekleme süresi uygulayamaz; tamamlanmamış sürelerde ise önceki şirkette geçirilen süre, yeni şirketin uygulayacağı süreden indirilir. Genelge bunu bir örnekle açıklıyor: yatarak tedavi için iki ay bekleme süresi öngören bir poliçede sigortalı bir ay sonra başka bir şirkete geçerse, yeni şirket aynı teminat için en fazla bir ay bekleme süresi uygulayabilir.
Geçişe esas bilgiler şirketler arasında doğrudan paylaşılmaz; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden temin edilir. Mevcut şirket, talebin kendisine ulaşmasından itibaren beş iş günü içinde bilgileri Merkeze iletmekle yükümlüdür. Yeni şirket, Kurumca belirlenen bilgiler dışında sigortalıdan ayrıca belge isteyemez.
Ömür boyu yenileme garantisi: ikamet poliçeleri zorunluluğun dışında
Yeni Yönetmeliğin en çok konuşulan hükmü, 60 yaşını doldurmamış kişilere ömür boyu yenileme garantisi taahhüdü içeren sözleşme sunulmasının zorunlu hâle gelmesidir (m.7). Garanti; aynı planla kesintisiz üç yıl sigortalı olunması ve bu sürede ödenen tazminatların primlere oranının yüzde 80'in altında kalması şartlarından daha ağır şartlara bağlanamaz.
Ancak 2025/28 sayılı Genelge'nin 8. maddesinin üçüncü fıkrası, ikamet izinlerinde yaptırılacak sağlık sigortalarını, vize taleplerindeki seyahat sağlık sigortaları, acil sağlık sigortaları ve hastalık sigortalarıyla birlikte bu zorunluluğun kapsamı dışında tutar. Yani yalnızca ikamet şartını karşılamak için düzenlenen standart yabancı sağlık sigortası poliçesinde şirketin ömür boyu yenileme garantili bir seçenek sunması zorunlu değildir.
Bu istisna, sigortalının isterse daha geniş bir ürün almasına engel değildir. 2016/16 sayılı Genelge'nin 2. maddesi, asgari planı içeren daha geniş kapsamlı sözleşmelerin akdedilmesine izin verir. Antalya'da uzun süreli yerleşmeyi planlayan ve 60 yaşın altında olan bir yabancı, asgari teminat ibaresini taşıyan standart bir özel sağlık sigortası yaptırdığında, Yönetmeliğin genel kuralları gereği kendisine garantili seçeneğin de sunulması gerekir. Hangi ürünün tercih edildiği, poliçede ve bilgilendirme metninde açıkça yazılmak zorundadır.
Yenileme bildirimi ve bilgilendirme
Yönetmeliğin 7. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre şirket, sözleşme süresinin bitiminden en geç on beş gün önce bitiş tarihi ve yenilemeye ilişkin bilgilendirme yapmak zorundadır; sözleşmenin yenilenip yenilenmediği de sigorta ettirene ve sigortalıya yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla bildirilir. Genelge bu bildirimin, yenileme hâlinde korunacak ve yenilememe hâlinde kaybedilecek hakları da içermesini ister.
İkamet izni süresiyle poliçe süresi birbirine bağlı olduğundan bu bildirim, yabancı sigortalı için yalnızca bir sigorta meselesi değildir. Poliçenin bitiş tarihi ile uzatma başvurusu tarihi arasındaki boşluk, uzatma dosyasında eksik belge sonucu doğurabilir.
Belgelerin dili konusunda 2016/16 sayılı Genelge'nin 9. maddesi dengeli bir kural koyar: sigorta ettirene verilmesi gereken belgelerin İngilizceleri, Türkçe basımına ek olarak teslim edilir; ancak uyuşmazlıkta Türkçe metin geçerlidir ve bu durum bilgilendirme formunda açıklanır. Poliçeyi yalnızca İngilizce özetinden okuyan sigortalının, teminat dışı hâlleri Türkçe metinden de kontrol etmesi gerekir.
Poliçenin iptali ve Göç İdaresi'ne bildirim
İkamet sigortası, sigortalının talebiyle her zaman sona erdirilemez. 2016/16 sayılı Genelge'nin 3. maddesine göre sözleşme ancak üç hâlde sigortalının talebiyle sonlandırılabilir: ikamet izni süresini kapsayan yeni bir sağlık sigortası sözleşmesinin şirkete ibrazı, ikamet izninin iptali ya da 5510 sayılı Kanun gereğince genel sağlık sigortası kapsamına girildiğini gösteren belgenin ibrazı. Sonlandırmada kalan günlerin primi gün esasıyla iade edilir.
Sigorta hangi nedenle sona ererse ersin, şirket durumu beş iş günü içinde Göç İdaresi Başkanlığı'na bildirir. Bu bildirim, ikamet izninin dayandığı şartlardan birinin ortadan kalktığı anlamına gelir. Prim ödememe ya da yeni poliçe almadan eskisini iptal ettirme gibi adımlar, uygulamada ikamet izninin iptali tartışmasını gündeme getirebilir.
Şirket, Türk Ticaret Kanunu'ndan doğan sözleşmeyi sonlandırma haklarını korur; ancak primin taksitle ödenmesini kabul etmişse temerrüt nedeniyle sonlandırma hakkından vazgeçmiş sayılır (m.8). İkamet izninin iptali, uzatılmaması veya reddi hâlinde izlenecek yargı yolu için yabancılar hukukunda kanun yolu yazımıza bakılabilir.
Antalya'da uygulamada dikkat edilecek noktalar
Süre: poliçe, talep edilen ikamet süresinin tamamını kapsamalıdır; bir yıl ve üzeri taleplerde yıl sonunda yenilenmek üzere bir yıllık poliçe aranır. Bitiş tarihi ile uzatma başvurusu arasında boşluk bırakılmamalıdır.
İbare ve limitler: poliçede 2016/16 sayılı Genelge ibaresi ve 1 Nisan 2025 sonrası asgari limitler bulunmalıdır. Daha ucuz görünen bir poliçenin eski limitlerle düzenlenip düzenlenmediği kontrol edilmelidir.
Yenilemede hak kaybı: 1 Ocak 2026'dan itibaren aynı planla yenilenen poliçede yeniden bekleme süresi uygulanamaz; şirket değiştirilirken de tamamlanan süreler korunur. Yenileme teklifinde yeniden bekleme süresi öngörülmüşse bu, Yönetmeliğe aykırıdır ve itiraz konusu yapılabilir.
Genel sağlık sigortası: çalışma izniyle sigortalı olan ya da genel sağlık sigortası kapsamına giren yabancılardan ayrıca özel poliçe istenmez; bu durumda mevcut poliçe, belgenin ibrazıyla sonlandırılabilir ve kalan prim iade edilir.
Uyuşmazlık: teminat reddi, bekleme süresi veya iptal kaynaklı uyuşmazlıklarda sigorta şirketine yazılı başvuru, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu veya tüketici yargı yolu gündeme gelir. Bu süreçte poliçe, bilgilendirme formu ve Merkez kayıtları birlikte değerlendirilir; Kepez'deki büromuz Kepez avukat sayfasında anlatılan usulle bu dosyaları takip eder.
Kaynaklar
- Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — 20 Ekim 2025 tarihli ve 33053 sayılı Resmî Gazete (yürürlük 1 Ocak 2026)
- Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği — 23 Ekim 2013 tarihli ve 28800 sayılı Resmî Gazete
- SEDDK, Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliğinin Uygulama Esaslarına İlişkin Genelge (2025/28), 10 Aralık 2025 — m.6, 7, 8/3, 16
- SEDDK, Vize ve İkamet İzni Taleplerinde Yaptırılacak Sağlık Sigortalarına İlişkin Genelge (2016/16) ve 2024/34 sayılı değişiklik genelgesi (yürürlük 1 Nisan 2025)
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.15/1-e, m.35/1-b, m.43/1-ç — mevzuat.gov.tr
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.22/13-14, m.40/6 — 17 Mart 2016 tarihli ve 29656 sayılı Resmî Gazete
Mevzuat metinlerinin güncel hâline mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.